Search

De politiek van sampling in popmuziek

Op vrijdag 24 januari ben ik te gast bij Vincent op Vrijdag om te praten over sampling in de kunst. In de aanloop naar de talkshow heb ik wat gedachten op papier gezet. In popmuziek betekent sampling het hergebruiken van bestaande muziek om nieuwe muziek te maken. Als singer-songwriter en muziekproducer maak ik er ook gebruik van: ik leer en creëer door te imiteren en vind op deze manier mijn eigen stem. Maar hoe is sampling in de muziek ooit begonnen? Hoe heeft zij de popmuziek gevormd? Welke rol speelt zij in de hedendaagse muziek? En wat betekent dat voor mij als artiest?


De bekendste vorm van sampling vinden we in de hiphopcultuur. In de jaren zeventig begonnen DJ’s bestaande platen te gebruiken om nieuwe grooves te maken. Dit maakte in de jaren tachtig plaats voor de analoge drumcomputer, waarin stukjes muziek of ‘samples’ opgeslagen en bespeeld konden worden. Veel producers gebruiken nog steeds een digitale versie van de drumcomputer, alleen worden de samples steeds minder zelf gemaakt. De website Splice, populair onder producers, biedt met een maandelijks abonnement toegang tot allerlei trendy samples en loops, van drums tot vocals. Je kunt hier zoeken op stijl, genre of zelfs de specifieke sound van een artiest. Het gevolg is dat veel producers putten uit dezelfde bron, en het steeds makkelijker wordt om bestaande stijlen na te bootsen.



Ook in songwriting wordt veel hergebruikt. Als je een instrument speelt weet je dat in hedendaagse popliedjes steeds dezelfde akkoordenprogressies terugkomen. Maar ook melodieën worden hergebruikt, zoals in het afgelopen decennium de ‘millennial whoop’. Dit hergebruik dient een commercieel doel: popliedjes voelen vertrouwd en geven ons wat we verwachten. Steeds vaker worden ook hele nummers in een nieuwe jasje gestoken. Denk hierbij aan ‘Omarm Me’ van BLØF door Ronnie Flex, en ‘Verleden Tijd’ van Abel door Frenna en Lil Kleine. Muziek die zich in het verleden al heeft bewezen wordt nieuw leven ingeblazen voor een nieuwe generatie.


Een andere ontwikkeling in de tijd van streaming is het vermengen van genres, ook wel het post-genre tijdperk genoemd. Waar genres ooit representatief waren voor een een specifieke sociale groep, is die connectie vandaag steeds verder te zoeken. Populaire artiesten zoals Billie Eilish, Post Malone en Lil Nas X zijn niet in een enkel genre te vangen. Genres krijgen steeds meer de rol van een sample: ze refereren nog wel naar iets herkenbaars, maar worden onderdeel van een esthetisch experiment. In K-pop is dit al langer gebruikelijk. Eén nummer kan bijvoorbeeld switchen van pop in het couplet, naar hiphop in het refrein en metal in de bridge. Dit maakt de luisteraar bewust van het feit dat genre in werkelijkheid een constructie is.



Door te reflecteren op bestaande muziek vormt gesamplede muziek een commentaar. Maar wanneer is samplen betekenisvol en wanneer is het kopiëren? Niet lang geleden werd het klakkeloos overnemen van zwarte muziekstijlen door witte artiesten nog gezien als ‘cultural appropriation’. Vandaag heerst het idee dat vermenging per definitie beter is. Vooral witte artiesten worden geprezen voor hun post-genre stijl, die staat voor innovatie en progressiviteit. Zwarte artiesten die experimenteren blijven daarentegen vaak geassocieerd worden met zwarte muziekstijlen. Zo behaalde de country-trap hit ‘Old Town Road’ van Lil Nas X de nummer 1 positie op Billboard’s Hot Country Songs hitlijst, maar werd het nummer verwijderd omdat het niet country genoeg was. Hoewel sampling dus een vorm van vooruitgang kan zijn, heeft het post-genre tijdperk ook een onderliggende politiek. Welke sampling is legitiem, en welke is dat niet?


Als artiest vraag ik me af wat mijn identiteit betekent voor de muziek die ik maak. In mijn Nederlandstalige liedjes hoor je bijvoorbeeld bijna niet dat ik een Nederlands-Ghanese achtergrond heb. Sommige luisteraars verwachten daardoor dat ik wit ben. Anderen hebben gezegd dat ik het Ghanese meer in mijn muziek moet laten horen. Zou het succes van mijn muziek hierdoor mede bepaald worden? In een nieuw project verken ik een heel andere kant van mezelf: ik rap gevaarlijk op donkere trap beats. In hoeverre beïnvloedt mijn ‘echte’ identiteit de luisteraar? En blijf ik misschien liever verstopt, om de muziek voor zichzelf te laten spreken?


Meer informatie over Vincent op Vrijdag en tickets vind je hier: https://www.vangoghmuseum.nl/nl/plan-je-bezoek/zien-en-doen/vincent-op-vrijdag

77 views